SADECKIE.PL
  sadeckie.pl » Turystyka Busy ¤ Kamery internetowe ¤ Komunikacja ¤ Miejsca i zabytki ¤ Pogoda ¤ Statystyka regionu
Serwisy
Strona główna
Aktualności
Pogoda w regionie
Rozkłady jazdy busów
Sport i rekreacja
Piłka nożna
Finanse
Wolne chwile
Forum
Turystyka
Kamery internetowe
Ranking Stron
Ciekawe miejsca
Kultura
Rozrywka
Warto wiedzieć
Katalog firm i instytucji
Komunikacja
Edukacja
Region w liczbach
Wybory samorząd 2006
Allegro - największe aukcje internetowe, najniższe ceny! Kup i sprzedaj!
Szczyrzyc

(Góra, Góra Sczericz, Mons s. Joannis, Sczerzycz, Sczyrycz, Szczyrzycz).
Dawne miasto, osada, a obecnie wieś leży w zachodniej części gminy w dolinie rzeczki Stradomka, u podnóża góry Ciecień i Grodzisko.

Kiedy powstał Szczyrzyc — nie wiadomo. Ślady osadnictwa sięgają czasów Państwa Wiślan. Być może była to osada służebna grodu na górze Grodzisko? Jedno jest pewne, że już w XII wieku osada należała do parafii p.w. Świętego Jana Chrzciciela. Gdy 1234 roku wojewoda krakowski Teodor Cedro (Czader) herbu Gryf ufundował w Szczyrzycu klasztor, do którego sprowadził rejterujących Cystersów z Ludźmierza, szybko stał się wpływowym opactwem. Klasztorny kościół niekiedy pełnił funkcję kościoła parafialnego p.w. św. Najświętszej Maryi Panny Wniebowziętej i św. Stanisława Biskupa Męczennika. Rzecz ciekawa, za początek parafii w Szczyrzycu przyjmuje się rok 1238, ale jego mieszkańcy należeli najczęściej do parafii... w Górze Świętego Jana. W roku 1240 biskup krakowski Wisław z Kościelca z dóbr stołowych wydzielił klasztorowi 10 wiosek, m.in. Krzyszkowice, Głogoczów, Mogilany, Ludźmierz, Krauszów, Pogorzany, Smykań i Kurdwanów. Wszystkie nadania potwierdził książę krakowski Bolesław V Wstydliwy w roku 1254. W roku 1308 Władysław Łokietek, przyjaźniący się z opatem Teobaldem zezwolił Cystersom na zakładanie nowych wsi w rozległych lasach, które były własnością klasztorną. Zakładane na tzw. "surowym korzeniu" wioski, automatycznie przenoszone były na prawo niemieckie.

Za panowania Kazimierza Wielkiego Szczyrzyc został stolicą powiatu sądowego, ale jeszcze znajdował się pod jurysdykcją kasztelana wojnickiego, a później czchowskiego. W końcu XV wieku zwierzchność ta była wyłącznie tytularna. W II poł. XIV wieku klasztor szczyrzycki posiadał już 33 wioski i jedno miasto Nowy Targ.

W roku 1581 miejscowość nosiła nazwę Szczyrzycka Góra i należało do parafii w Górze Świętego Jana, która jak wspomniano wcześniej, od 1298 do 1798 roku była integralną częścią miasta. W tym samym czasie w Szczyrzycu było 5 gospodarstw kmiecych, z których każde miało po ok. 1/2 łana (po ok. 16-21 ha), 1 gospodarstwo zagrodnika (ok.1/4 łana), 2 komorników z bydłem i 1 chałupnika. W miasteczku było kilku rzemieślników. Klasztor w tym czasie był samowystarczalny. Miał swoich rzemieślników i służbę. Ponadto na roli pracowali mnisi. W roku 1623 cystersi założyli w klasztorze słynny browar, do którego sprowadzono z Zachodniej Europy kilka rodzin piwowarów. Wiek XVI to okres rozkwitu klasztoru, był on znaczącym ośrodkiem kultury, tu pracował i malował słynny mnich Stanisław Samostrzelnik.

Obszerny terytorialnie powiat szczyrzycki obejmował 76 parafii od Nowego Targu aż po Tyniec i Bochnię. Za rządów opata Stanisława Drohojowskiego rozpoczęto renowację, przebudowę i rozbudowę klasztoru. Wybudowano refektarz, gmach mieszkalny i trzy wieże, a także wspomniany browar, spichrze, spiżarnie i młyn wodny. Jego następcy Remigiusz Łukowski i Joachim Mstowski, gruntownie przebudowali i rozbudowali kościół klasztorny. Ponownej konsekracji świątyni dokonał w roku 1642 biskup krakowski Tomasz Oborski. Okres wojen szwedzkich i epidemie zapoczątkowały upadek Szczyrzyca i szczyrzyckiego klasztoru. Szwedzi ponownie splądrowali klasztor w okresie wojen północnych. Dzieła zniszczenia dokończył wielki pożar zabudowań klasztornych, który miał miejsce w roku 1765, strawił on zabudowania opackie, drewnianą wieżę, sygnaturkę, gospodę gościnną i altanę w ogrodzie. Odbudową kierował opat Romuald Jabłonowski. Niewiele to pomogło, klasztor utracił swoje znaczenie i został podporządkowany klasztorowi w Jędrzejowie. Po I rozbiorze Polski władze austriackie zlikwidowały powiat szczyrzycki. Ale jeszcze w roku 1786 opat szczyrzycki Grzymisławski — traktowany był jako osoba znacząca— zajmował bowiem zaszczytne miejsce, tuż po biskupach na sejmie galicyjskim we Lwowie. Wcześniej jednak, bo 1784 roku, Austriacy skonfiskowali na rzecz skarbu państwa dobra klasztorne i opackie, a mnichów przepędzono. Część dóbr przejęła kopalnia soli w Wieliczce, a część klasztornych folwarków, kupił hrabia Dzieduszycki. W zaistniałej sytuacji mnisi przenieśli się do kościoła w Górze Świętego Jana i do pomieszczeń podominikańskich przy kościółku w Jodłowniku. Części mnichów pozwolono wrócić na stare miejsce, pod warunkiem, że zajmą się edukacją młodzieży i tak w 1793 roku założyli oni w Szczyrzycu szkołę przyklasztorną (od 1798 roku — czteroklasową), która przetrwała do czasów II wojny światowej. Część swoich dóbr Cystersi odzyskali dopiero w roku 1918. Odrębność kulturową Szczyrzycan zamanifestowano w 1926 roku, powołując do życia Stowarzyszenie: Związek Szczyrzycan oraz działający przy nim zespół regionalny "Szczyrzycanie".

¬ródło: http://www.jodlownik.iap.pl







Dodany: 2006-11-05
Ten tekst wyświetlano: 2771 razy



TURYSTYKA
Najciekawsze miejsca
Komunikacja
o naskontaktreklamainformacje prasowewspółpracaprywatnośćpartnerzy

Copyright © 2006 - 2014 SADECKIE.PL